Het Rode-Knoppen-Paneel (strikt persoonlijk!)

Over de onzin van feedbackregels

‘Karel drukt altijd precies bij mij op de rode knop. Iedere keer krijgt hij het weer voor elkaar, hij weet precies waar hij me kan raken.... ik denk echt dat we uit elkaar moeten....’ Mary barst in huilen uit als ze dit vertelt. Want hoe ze ook van Karel zegt te houden, ze kan er niet meer tegen. ‘Hij weigert gewoon! Ik heb hem al zovaak verteld dat ik er niet tegen kan. Hij houdt totaal geen rekening met me. En nu hebben we net een nieuw huis gekocht en gister is het weer helemaal uit de hand gelopen. Ik heb geen oog dicht gedaan.....’

Geraakt in het hart. Partner Karel zegt of doet iets, of zegt juist iets níet of doet iets niet en ja hoor, Mary is van streek. Alweer. Van streek, nee wanhopig! Ze hebben er al een keer werk van gemaakt en een aantal sessies relatietherapie achter de rug. Daar hebben ze elkaar, onder leiding van een lieve gediplomeerde mevrouw, heel wat feedback gegeven en nieuwe afspraken over de afwas en het grasmaaien gemaakt. En er is nog steeds niets veranderd. Hoe nu verder? Wat te doen? Nog meer, of andere feedback? Of dan toch uit elkaar....

Toen ik pas begon met begeleidingswerk kreeg ik les in feedback-geven. Dat is heel belangrijk als je met mensen aan de gang gaat. Je zou iemand heel snel kunnen kwetsen en dan werkte het uiteraard contraproductief. Het belangrijkste was om een zogenaamde IK-boodschap te geven. Het ‘kwetsende’ dus zodanig in pakken dat het de ander wel van de juiste informatie voorzag maar op voorwaarde dat het geen pijn deed. Hmm. Een lastige opgave en ik weet ook waarom. Als ik het verhaal van Mary hoor weet ik precies waarom het mij nooit lukte en nooit gaat lukken. Ik bleef maar hangen in dat onzekere stuk over wel of niet kwetsen. Hoe zacht ik de verpakking ook maakte en hoeveel strikken ik er ook om deed, het voelde nooit goed. Voor mij niet en voor de ander ook niet.

Ik ben er eens anders naar gaan kijken. Ik ging onderzoeken hoe ik reageerde op opmerkingen van anderen en ging zien dat het onmogelijk is dat ik gekwetst word als ik dat niet wil. Ik kan me alleen gekwetst voelen als ik geloof dat ze gelijk hebben! Wat een ontdekking. En toen gingen er bellen rinkelen. Ik heb, als ik me erger of ergens over opwind, werk te doen. Niet de ander, nee, alleen ik. De ander geeft slechts de voorzet, maar ik knal de bal in mijn eigen doel. Voila, de ontdekking van het ingenieuze, strikt persoonlijke Rode-Knoppen-Paneel.

Het maakt hierin niet uit of het gaat om een privérelatie of een relatie met iemand anders of iets anders. Je kunt zeggen: alles is relatie. Je hebt een relatie met mensen, dieren, woorden, gebeurtenissen, auto’s, herinneringen, vakantiehuisjes, verwachtingen, ga maar door. Alles om je heen is een reden om je op te winden. (of om van te genieten natuurlijk!). En van al die relaties is de partner met wie je samen werkt of woont, degene bij wie jij je knoppen op de waakvlam hebt staan. Klaar om met het geringste beetje zuurstof te ontploffen. Deze relaties zijn én heel gevoelig, én ze zijn hofleverancier van oefenmateriaal.

‘Feedback’ geef ik nu terug in de vorm van echte voeding. Voeding voor de persoon die komt met een vraag. Het gaat echt nooit over de ander. Niet over Karel die op de knoppen van Mary drukt. Maar over Mary die in de buurt van Karel op haar éigen knoppen drukt. Dit inzicht al brengt een hele nieuwe stroom op gang. Dit inzicht kan er voor zorgen dat relaties niet onnodig verbroken hoeven te worden. Soms is dat niet erg - je neemt gewoon een andere baan - maar als er kinderen bij betrokken zijn, dan is dat letterlijk zonde.

De vraag die ik nu stel aan ‘de Mary’s’ is: ‘Wat voel je als Karel dat zegt of doet?’ En dan krijg ik bijzondere antwoorden. Want dan blijkt dat er met die Karel helemaal niets mis is. Karel hoeft niet te worden veranderd of opgevoed. Mary heeft echter ooit pijn opgelopen. Door zijn manier van doen, die niets meer is dan een signaal, trekt ze, alsof ze een pleister afrukt, deze oude wond met de daarbij behorende overtuiging weer open. En als Mary daar niet naar wil kijken en niet wil herstellen wat er toen fout is gegaan in haar kleine-meisjes-hersentjes, dan zal ze, als ze Karel aan de dijk heeft gezet, tegen Ben aan lopen. En dan tegen Jan, Remco, Michiel en zelfs tegen die aardige Johan.

Mijn voeding, mijn feedback gaat dus over het onderzoek op deze reis naar binnen. Over het samen zoeken naar de interne dialoog waarin steeds weer het zelfde ceedeetje draait. Op die CD staan overtuigingen gebrand en die manifesteren zich net zo lang totdat Mary ze laat smelten. ‘Liever Gelijk! Zo zit het! Zo moet het!’ roept die stem van binnen al jaren. Tot dat de wens naar Geluk en de Waarheid groter wordt dan het vasthouden aan de oude, ooit voor waar aangenomen, maar onzinnige overtuigingen. Tot het moment dat Mary zichzelf vergeeft dat ze daar zo lang aan heeft vastgehouden. En op dat moment verandert de blik op de wereld. Op alles in de wereld. En dus ook op Karel.